1956, Een dieptepunt

Geschreven door:

Ton de Vries

De Vliegbasis Woensdrecht, waar het “oude veld” plaats bood aan de “West Brabantse Aero Club” (WBAC), de “Rotterdamse” en de lokale Klu-zweefvliegclub, was pas uitgebouwd tot standaard NATO-vliegbasis. De Jachtvliegopleiding (JVO) met zijn Meteors 4 en -7 was overgekomen van Twenthe, de Elementaire Vliegopleiding (EVO) met Fokker S-11 vertrokken naar Gilze-Rijen en ik was begonnen aan de Scholieren-opleiding Zweefvliegen, waarvan destijds de Luchtmacht sponsor was met het oog  op het werven van potentiële (jacht)vliegers.

De Koude Oorlog was ijzig koud, Oost-Europa en het Midden-Oosten waren onrustig, de verhoudingen binnen de NAVO niet stabiel. Europa “dé-koloniseerde” Afrika en Azië.

De VS trachtten het communisme, vooral de SU en China, in te dammen en versterkten daartoe o.a. West-Europa, vooral de luchtmachten: de Klu alleen al had meer dan driehonderd jachtvliegtuigen, vele geschikt voor aanvallen op gronddoelen.

Chroestsjow  “dé-staliniseerde” de SU, arbeidersprotesten in Polen sloegen over naar Hongarije en leidden daar tot een volksopstand tegen de macht van de communisten en de aanwezigheid van de Russen. Nasser bezette de Suez-kanaal-zone, Israël viel aan met steun van Engeland en Frankrijk. De VS wezen Israël, Engeland en Frankrijk hun plaats, het Westen liet de Hongaren over aan Chroestsjow’s ongenade en wij, scholieren-leerling-zweefvliegers bij de WBAC op het oude veld van Woensdrecht begrepen dat niet.

Op het een koude, nevelige veld staan staan enkele zweefvliegtuigen opgesteld (Gövier, Gronau Baby en Prefect), een lier (WIZ) en een “blokkenwagen” (rood/wit geschilderde startwagen). Een tiental enthousiastelingen staan er bij in afwachting van voldoende zicht om te mogen starten. Over Suez en vooral over Hongarije gaan de gesprekken. Gewoonlijk wordt er over vliegen gepraat, ook wel over vliegtuigen, vliegers en het weer. Vandaag wordt er uit een mengsel van onbegrip, spijt en enthousiasme (en onbenul) een “plan” ontwikkeld om met de zweefvliegtuigen (die we eerst voorzien van mitrailleurs) naar Budapest te gaan en de Russen aan te vallen…

De illusies die de Hongaren koesterden en hun herinnering daaraan worden weergegeven in de volgende tekst, overgenomen uit een reisgids Hongarije van Odyssee (uitg. 1990, pag. 26):

Wind van verandering
Hier Hongarije. Het laatste station.
Wij doen een oproep aan de VN.
Vanochtend hebben Russische troepen de aanval ingezet op onze stad.

October 1956.
Bloed en ellende in de straten van Budapest. De revolutie kwam.
Een eeuwige vlam werd ontstoken.

1956.
Wind van verandering.
Waar waren jullie toen Budapest brandde? Op een veilig plekje, we dachten in onze domheid dat het tij keerde.
Hongarije.
Het bloedde en niemand gaf er om.
Wat een tragedie, duizenden stierven, het slachtoffer van hun moed.

16 juni 1989.
Een half miljoen mensen bewijzen de laatste eer. Ze weten het nog, ze weten het nog heel goed.
Het is helder als het daglicht. De revolutie is een hel geworden.

Wind van verandering.
Eens te meer kijkt de wereld naar ons.
Verbreek die ketenen, dat zeggen ze tegen ons, maar wie zijn zij?
Deze keer, zijn we blij met de geboden hulp.
Maar eigenlijk doen we het liever zelf, dit keer.

  1. Dorozsmai en D. Shiels

Vertaling: NOS 1989 van de elpee East’56.

______________________________________________________________________

Naschrift: Op de dag voordat ik dit verhaaltje oorspronkelijk schreef, 15 juni 1998, hadden 84 Navo-vliegtuigen, waaronder 4 Nederlandse F-16’s, een demonstratieve oefening gehouden nabij Kosovo, tegen Milosevic. De VN hadden nog geen mandaat afgegeven voor daadwerkelijk ingrijpen: Rusland en China waren er tegen. Weer illusie ? Nee, maar dat bleek pas op 24 maart 1999, toen zonder toestemming van de VN de NAVO toch met luchtaanvallen begon.

Verhalen

Brandweer en BB

Geboren in 1954 werd ik natuurlijk op een bepaald moment opgeroepen voor keuring dienstplicht. Alles was goed en mijn opkomst werd enkele malen uitgesteld wegens studie. Het einde van mijn studie was nabij en ik kreeg een waarschuwingsoproep. Tegelijkertijd kwam in...

Moord op Kennedy

In de nacht van 22 november 1963 was ik op patrouille in Büren Duitsland. Mijn chauffeur en ik schrokken ons te pletter toen er opeens een tank voor ons stopte. Gelukkig bleken het Engelsen te zijn, die ons vertelden, dat president Kennedy was doodgeschoten. Een...

Bij de Koninklijke Marine tijdens de Koude Oorlog

Op 17 augustus 1970 ben ik in dienst van de Koninklijke Marine getreden. Het heetste punt, de Cuba crisis, was al geweest maar de dreiging van een kern oorlog was nog steeds aanwezig.  Als 16 jarig jochie was ik daar niet zo mee bezig. Ik vond alles nog spannend....

Russen afluisteren

Brief van Henk Braakman, ontvangen op maandag 13-11-2023. Het betreft zijn belevenis van zijn diensttijd in de Koude Oorlog. Transcriptie Lichting 1956-6 Op 4 mei 1956 (wat een timing) lag er op de deurmat bij ons thuis een enveloppe met daarin een ‘bevel’ namens...

Conflict en komische wraak

Bij het militaire onderdeel waar ik was geplaatst, werkte ik op een technische afdeling onder leiding van een 'Korporaal 1', die bekend stond als een zuiplap die dacht dat hij de baas was. Op een dag kregen we een conflict over een handeling, terwijl we dezelfde...

Sloepvaren & Nieuw Guinea

Dit waargebeurde verhaal speelt zich af rond de jaren 1955 in de Aziatische archipel en net daarbuiten. Ik kwam op als dienstplichtig matroos in Hollandsche Rading naar de Marine kazerne. Daar werd ik binnenste buiten gekeerd en voorzien van de nodige uitrusting,...

Geheimzinnige schepen

In het begin van de 1950-er jaren hebben er een paar jaar een tweetal passagiersschepen in de Numansdorpse Veerhaven gelegen. Niemand wist waarom ze daar lagen en van wie ze waren. Het was allemaal heel geheimzinnig. Veel verhalen deden de ronde over het doel van...

Van Kanonnier tot touringcar-chauffeur

Geboren in augustus 1960, dus opgegroeid in de jaren 60 en 70, kregen wij te horen van de atoombom. En nog erger, de waterstofbom en de Russen. Niet dat ik er bang voor was, want met Den Helder dichtbij wist je dat als er zo'n grote bom zou vallen ook wij de klos...

Mijn jongenskamer ……

Een foto van mijn jongenskamertje. Het is door de tijd een wazig beeld geworden. Ik weet nog dat ik het maakte met mijn eerste fototoestel, een Agfa Clack, gekregen voor mijn vijftiende verjaardag in 1961. Ja ik ben van 1946. Dat fotootje illustreert de...

Deel je eigen verhaal

Schakel JavaScript in je browser in om dit formulier in te vullen.

Auteur gegevens

Vul hieronder je contactgegevens in, zodat de afzender van dit verhaal juist is.
Wordt niet gepubliceerd
10 cijfers
Mijn auteursnaam mag

Schrijf je verhaal

Inhoud
Klik of sleep een bestand naar dit veld om te uploaden.
Dit mag een jpg, jpeg, png of gif bestand zijn van max. 1Mb.
Locatie bij dit verhaal
Selectievakjes